Jas aan, jas uit

14 september 2017

Om jezelf goed te kunnen presenteren en profileren moet je allereerst beseffen wat je eigen drijfveren zijn, maar je moet je ook kunnen inleven in die van een ander. En dat laatste is een kwestie van empathie.

Dat geldt niet alleen voor gesprekken, maar ook voor een doelgerichte presentatie. Heb je voldoende aandacht voor je eigen doel? Prima, dan verdwaal je minder snel in de inhoud. Heb je voldoende aandacht voor je gesprekspartner of je publiek? Prima, dan heb je het perspectief van de ander goed in beeld en voelt die zich begrepen en gezien. Of zoals Abraham Twersky zegt: je moet tijdig van jas kunnen wisselen. Kijk en luister:

 

| Rubriek Presenteren

De verschrikkelijke...

14 september 2017

Dit is wat menigeen in dit jaargetijde overkomt: je bent terug van vakantie en relaxter dan ooit. Drie weken lang geen werkmail gelezen, geen kartrekkersoverleg gehad, laat staan een functioneringsgesprek. Maar dan is het weer maandag. En jawel, de eerste die je tegenkomt op kantoor is je Verschrikkelijke Collega/Klant/Leidinggevende. Weg energie, weg nieuw elan, weg zorgeloos bestaan. Wat nu?

Hoe kom je in godsnaam van hem af? Ontkennen kan niet. Van je af poetsen ook niet. Er een ander licht op laten schijnen wel. Vanuit een ander perspectief kijken.
Je Verschrikkelijke negeren lijkt veruit de aanlokkelijkste optie. Maar een nadeel van veel Verschrikkelijken is dat ze dat niet zomaar laten gebeuren. Ze volgen je als een schaduw.
Daarom is dit een handige optie 2: een bedoeling zien te ondekken in dit onvermijdelijke contact. Want hoe je Verschrikkelijke X er ook uitziet, er is doorgaans een reden waarom juist deze persoon op je zenuwen werkt. Want de meeste mensen die kampen met een Verschrikkelijke X komen hem in verschillende gedaanten en in verschillende levensfasen tegen. Het gaat dus meestal niet om die ene Verschrikkelijke tot wie je je in het hier en nu mee moet zien te verhouden, maar ook om al die andere soortgelijke Verschrikkelijken die al eerder je pad kruisten. De Verschrikkellijke is dat deel van je zelf dat je ontkent, waarvan je doet alsof het er niet is, maar dat altijd om erkenning zal blijven vragen. Let op: het is niet het zogenaamde ‘slechte deel’ van jezelf! Het is een deel dat graag mee wil doen en dat gezien wil worden. De Verschrikkelijke brengt je in contact met dat deel van jezelf.

En ja, dat is een stroef contact, want het gedrag van je Verschrikkelijke staat vaak haaks op (een van jouw) kernwaarden. Houd je van harmonie en nuance? Dan is jouw Verschrikkelijke waarschijnlijk erg direct of zelfs ronduit bot. Houd je zelf juist van van luid en duidelijk zeggen waar het op staat? Dan is je Verschrikkelijke tien tegen een iemand die omslachtig zijn woorden kiest en in jouw ogen nooit een standpunt durft in te nemen.
Maar nogmaals: je kunt je Verschrikkelijken best eens negeren, maar hem eeuwig ontlopen lukt zelden. Wat helpt is om uit te zoeken wat jouw Verschrikkelijke voor jou zo verschrikkelijk maakt, wat dat zegt over jezelf én hoe je beter met jullie verschil in waarden kunt omgaan. Dat is een van de onderwerpen van de training Profilering & invloed. Daarin komt bijvoorbeeld aan de orde hoe je je ergernis kunt ombuigen naar positieve communicatie, met respect voor ieders waarden, die het samenwerken vergemakkelijkt. En dat heeft trouwens niet alleen voordelen voor je werkende leven, maar ook voor het omgaan met je Verschrikkelijke Buurman/Kleine neefje/Nieuwe Vriend van je Ex.

Neuropsycholoog Erik Scherder zegt in een artikel in De Standaard:
‘Als je je moet inspannen om een probleem op te lossen, krijg je meer verbindingen in je hersenen, meer complexiteit. Dat is goed. Tijdens een lezing maak ik vaak het grapje: heeft u een rotcollega? Ideaal. Want dan moet je daarmee leren omgaan, het prikkelt je hersenen.’
Dus neem een voorbeeld aan de hoofdpersoon van dit filmpje. Onderzoek je schaduw en probeer te achterhalen wat die van je wil.

 

| Rubriek Persoonlijke profilering

Stemmen geanalyseerd

20 maart 2017

Ik hoor het aan je stemVeel van onze klanten kennen Elizabeth Ebbink uit de training Profilering & invloed en van de opleiding tot presentatiecoach.

Ze is met regelmaat in de media te zien en te horen. Vlak voor de verkiezingen analyseerde zij de stemmen van de lijsttrekkers. Benieuwd? Luister dan naar dit fragment.

 

| Rubriek Presenteren

De nieuwe goudkoorts

20 maart 2017

Het goud van de 55-plusserCollega Kathinka Fortuin schreef het boek Het goud van de 55-plusser.

Dit 'goud' vormt het kapitaal van een generatie die een leven lang geleerd heeft. Daarmee is het boek een pleidooi voor de herfst van het leven. De herfst is een essentieel en rijk onderdeel van onze levenscyclus, dat kan worden ingezet om de output van organisaties te verhogen. Het boek schetst wegen om jonge en oudere werknemers met elkaar te verbinden, opdat zij kunnen profiteren van elkaars inzichten en kunnen bijdragen aan elkaars ontwikkeling als mens en als professional.

 

 

| Rubriek Boeken

Wat zij net zei

19 maart 2017

manterruptingOoit zat ik in een Vereniging Van Eigenaren. Met alleen mannen. En niet zomaar mannen, nee, drie mannen vol dadendrang die panden opkopen, opknappen en verhuren. Die dagelijks doorpakken, hard praten (want dan schiet het op) en niet luisteren (want dan schiet het nog sneller op).

De eerste vergadering leek het alsof ik minstens 150 jaar was teruggeworpen in de tijd. 163 jaar om precies te zijn: de tijd waarin kiesrecht nog was voorbehouden aan mannen met een bovenmodaal inkomen en Aletta Jacobs nog geboren moest worden. De drie heren zaten zo evident niet op mijn inbreng te wachten dat ik het niet eens probeerde. Ik knikte maar wat, deed alsof ik geboeid was en verbeet mijn ergernis.

De volgende vergadering zou het anders gaan, nam ik me heilig voor. Aldus geschiedde. Ik mat mezelf een hoge status aan (nog even opfrissen wat statusgedrag is?). Ik zat rechtop, keek de mannen nadrukkelijk aan en onderbrak hén. Ik zei wat ik wilde zeggen, niet één keer, maar steeds opnieuw, onder het motto “voor herhalen, toets 1”.

Werkte het? Absoluut! Ze konden niet meer om me heen. Maar mijn ‘likeability’ was tot nul gereduceerd. Comfortabel? Nee. Had ik veel gewonnen? Integendeel. De sfeer was akelig en de follow up was nihil; afspraken werden niet nagekomen en de volgende vergadering liet lang op zich wachten.

Dus dit is de spagaat: gedraag ik me vriendelijk en meegaand, dan word ik niet serieus genomen. Stel ik me zelfverzekerd op, dan ben ik een bitch die als hinderlijk en onvrouwelijk aan de kant wordt gezet.

Nu ben ik niet de enige die daarmee te maken heeft. Nog steeds worden deskundige vrouwen te vaak overruled. Er is zelfs een term voor bedacht: manterrupting, ofwel het onnodig onderbreken van een vrouw door een man. Bekijk dit filmpje.
En bovendien: niet alleen worden vrouwen vaker in de rede gevallen, ze krijgen ook minder waardering voor hun bijdrage in teamverband. “Gender bias”: de vaak onbewuste neiging om meer waarde te hechten aan de woorden en daden van mannen dan aan die van vrouwen (Madeline Heilman, New York University, 2005).

Daar hebben trouwens niet alleen vrouwen last van, daaronder zuchten ook mannen die niet passen in het profiel van de zelfbewuste aanpoter. Mensen die zich niet gedragen volgens het stereotype van hun eigen sekse (lage-status-gedrag voor mannen, hoge-status-gedrag voor vrouwen) worden immers negatief beoordeeld. Het Backlash-effect heet dat (zie: Rudman en Phelan, de Status Incongruency Hypothese, 2012). Niet voor niets werd naast Marianne Thieme ook Emile Roemer consequent als verliezer aangewezen in de verkiezingsdebatten.


Zo word je gehoord en gezien: drie tips
Is er in de afgelopen 163 jaar dan echt helemaal niets veranderd? Zeker wel: ook vrouwen hebben ondertussen kiesrecht. Ze gaan massaal naar de universiteit en nemen steeds vaker vooraanstaande posities in.
Toch komen in onze training Persoonlijke profilering & invloed veel deelnemers onder andere met de vraag “hoe zorg ik dat ik echt word gehoord in een vergadering?”
Voor de duidelijkheid: Valkenburg Trainingen is geen bureau speciaal voor vrouwen. Waarom zouden we? Juist de mix van leeftijd en geslacht blijkt keer op keer boeiend. Onderstaande drie tips zijn dan ook bedoeld voor iedereen die zijn zeggingskracht wil vergroten.


1. Wat zij net zei
Om te beginnen een tip uit het artikel “Wat zij zegt, dat is echt een goed idee” van Anouk Vleugels in NRC. De intro daarvan luidt als volgt: “Vrouwen worden vaker in de rede gevallen dan mannen en krijgen minder waardering voor hun werk. Stafleden in het Witte Huis hebben er al iets op gevonden: tijdens vergaderingen fungeren ze als elkaars ‘versterker’. Dat werkt.”
Kort gezegd komt het hierop neer: je spreekt van tevoren met iemand af dat de een het punt van de ander herhaalt. Niet in dezelfde woorden, maar wel met zinnen van gelijke strekking; en zo mogelijk met een ander voorbeeld, zodat je niet kan worden beschuldigd van napraten.
Amplificatie wordt dat genoemd: je stem klinkt dubbel zo ‘hard’. Ga niet naast elkaar zitten en reageer als “versterker” ook niet onmiddellijk op de eerste bijdrage. Houd liever enige afstand in ruimte en tijd, en begin je bijdrage met iets als “wat Brigitte net zei, dat lijkt me nou echt heel bruikbaar.”
Daar ben ik in een training mee aan de slag gegaan. In de pauze heb ik twee deelneemsters even apart genomen en hen geïnstrueerd. De andere wisten van niets. De ingehuurde acteur had ik juist de opdracht gegeven om een hoge status aan te nemen, veel te onderbreken en het woord te nemen. En wat bleek? Het werkte. Zowel de acteur (die ook niets wist van het “bondje”) als de andere deelnemers namen veel meer notie van de versterkte boodschap en reageerden er positiever op. Daarmee is geen wetenschappelijk bewijs geleverd, maar frappant was het, dus probeer het eens.


2. Blijf in de contactpositie
Het schakelen tussen hoge en lage status is belangrijk. Met een hoge status kom je eerder deskundig over, met een lage status vooral vriendelijk en benaderbaar. Train jezelf in de zogenaamde ‘contactpositie’. Van daaruit kies je steeds of je naar een hoge status gaat of juist naar een lage. Zo bouw je beurtelings aan je deskundigheid en je likeability. Daarmee vergroot je je invloed enorm!
Is je voorkeursgedrag vriendelijk en benaderbaar? Werk dan aan je hoge status. Ben je juist geneigd wat hoger van de toren te blazen? Werk dan aan je benaderbare kant.


3. Oogcontact nodigt uit!
Wie kijk je aan nadat je iets hebt gezegd? Mannelijke én vrouwelijke sprekers zijn geneigd om op dat moment vaker een man aan te kijken. Die dat doorgaans opvatten als een uitnodiging, met als gevolg dat mannen vaak als eerste reageren en ook meer aan het woord zijn (Tineke Willemsen, Universiteit van Tilburg).

Probeer eens om daar rekening mee te houden. Richt je op een potentiële medestander en niet op iemand van wie je meteen tegenvuur kunt verwachten.

| Rubriek Persoonlijke profilering

Wat doe je met ‘komma-sukkelzinnen’? Drie tips…

23 december 2016

Een van de meest hilarische momenten in de training Profilering & invloed is altijd het moment dat iedereen zich bewust wordt van de zogenaamde 'komma-sukkelzinnen'. De wat?! Een sukkelzin is een zin waar je “komma sukkel” achter kunt zetten:
'Dus je gaat ervan uit dat ik die nieuwsbrief morgen al af heb? (komma sukkel)'
'Je denkt zeker dat ik niets anders in mijn agenda heb staan. (komma sukkel)'
Uitvinder van de term is Jos Burger. Brigitte Kaandorp illustreert in dit filmpje prachtig hoe we ze soms krijgen toegediend. En de grote vraag is natuurlijk hoe je op sukkelzinnen reageert…

Zo pareer je Sukkelzinnen
Duidelijk is dat je met een sukkelzin impliciet of expliciet een relatievoorstel krijgt. Eentje van het kaliber ‘ik ben +, jij bent -’. Hoe kun je daar effectief op reageren?

Tip 1: Zorg voor een positieve wending
Of het nu gaat om een presentatie voor een volle zaal, voor een groep of om een-op-een-gesprek: maak een stap naar wat wél kan. Bijvoorbeeld:
‘De nieuwsbrief krijg ik vandaag niet af, maar morgen om 12 uur is hij klaar. Is dat op tijd?’

Tip 2: Vraag door
Een andere tactiek is de sukkelzin negeren en doorvragen:
‘Begrijp ik goed dat je bezorgd bent dat ik het niet op tijd af krijg?

Tip 3. Stel een grens
Blijft iemand je ondanks je vredelievende reacties bestoken met sukkelzinnen? Dan wordt het een heel ander verhaal, namelijk 'Witteboordenagressie'. Een voorbeeld daarvan:
‘Ik zal iemand vragen die wél kan plannen.’
Dan kun je maar één ding doen: weggaan van de inhoud en de relatie bespreken. Dat kan met de 4G-methode:

Gedrag
‘Ik hoor je zeggen dat je op zoek wilt naar iemand die wél kan plannen.’

Gevoel
‘Daardoor voel ik me niet serieus genomen.’

Grens
‘Als je blijft zeggen dat ik niet goed kan plannen, kan ik je niet verder helpen.’

Gewenst
‘Als je daarmee stopt help ik je graag verder.’

Waar kies je voor? Wat wil je?

Geef de ander de tijd om tactisch terug te trekken te hergroeperen. Na zijn beslissing kun je de samenwerking al dan niet vervolgen.

Kortom: wees alert op sukkelzinnen! Of denk je soms dat je dat niet kunt?

| Rubriek Persoonlijke profilering

Hou je van kreeft?

28 april 2016

Wat moet je doen als de muren op je afkomen? Als je dringend behoefte hebt om je vleugels uit te slaan en je actieradius te vergroten? En wat heeft dat te maken met kreeft?
Hoor van dr. Abraham Twerski waarom juist tijden van stress ook tijden van groei zijn.

 

 

Dus nee: stress is niet per se ongezond. Dat stelt trouwens ook gezondheidspsycholoog Kelly McGonigal. Als je net als de kreeft stress interpreteert als een signaal om uit je keurslijf te ontsnappen, dan nemen je gezondheidsklachten zienderogen af. Sterker nog: als je je stressreactie gebruikt om contact te leggen met dierbaren of lotgenoten creëer je juist veerkracht. Bekijk dus ook nog even het filmpje van Kelly McGonigal. Zij laat zien hoe je door anders over stress te denken je grenzen kunt verleggen.

 

| Rubriek In de media

De Kleine Professor en de Grote Gevolgen

27 april 2016

Valkenburg Trainingen - de kleine professor

 

Je ziet hem niet, je hoort hem nauwelijks, maar bij sommige mensen is hij er altijd. En die aanwezigheid kan funeste gevolgen hebben voor je optreden in de buitenwereld en zeker voor een overtuigende presentatie. Wie is de Kleine Professor? Waar komt hij vandaan en hoe zet je hem uit?


Neem Eva. Bij haar eerste presentatie in onze training sprak ze snel, met een hoge stem en met een permanente glimlach. Toen ik vroeg hoe belangrijk het onderwerp voor haar was zei ze: heel belangrijk! Ik vroeg hoe het dan kwam dat ze die importantie niet meer liet zien. “Stel je voor dat je gewoon zegt dat je het anders wilt, dat je het er niet mee eens bent, dat je wilt dat het anders gaat?” Ze kromp ineen, letterlijk.
Dan hoef je geen psychoanalyticus te zijn om te vermoeden dat er iets uit haar jeugd meespeelt. En ja, even later vertelde Eva dat ze als kind vaak boos was op haar ouders. Dat mocht niet. Daarom schreef ze het stiekem op een briefje: Eva is boos op papa en mamma! Helaas vonden haar ouders het papiertje en ze kreeg enorm op haar kop: ‘Dat zijn geen woorden voor een meisje’.


Of neem Diederik, ook een deelnemer aan een presentatietraining. Vooraf schetste hij zijn probleem: hij probeert in klantgesprekken altijd een goede sfeer te creëren, maar het lijkt alsof niet iedereen daarvan gediend is. En dan raakt hij in paniek. Want wat willen ze dan van hem? Het liefst zou hij de benen nemen.
Die onrust springt in het oog. Hij vindt de training spannend. Hij wiebelt voortdurend op zijn stoel, friemelt met wat hij maar voor handen heeft en geeft meestal een ontwijkend antwoord als ik hem iets vraag. Tussendoor kijkt hij bijna verlangend naar de deur.
Ook hij lijkt last te hebben van een ‘elastiekje’ dat hem ongewild terugtrekt naar zijn jeugd. En ja, desgevraagd vertelt Diederik dat hij een zeer dominante vader had die aan een vechtsport deed. Diederik, zijn moeder en zijn broer kregen regelmatig klappen. Diederiks strategie was om eerst proberen vrede te stichten. Als dat niet lukte vluchtte hij naar het schuurtje.
Dat reactiepatroon speelt hem nu nog parten. Diederik wil het liefst iedereen te vriend houden. Als dat niet lukt maakt hij zich in ieder geval mentaal uit de voeten. Hij verliest zijn professionaliteit, hij verliest zichzelf.


Zomaar twee voorbeelden van de ontwrichtende invloed van de Kleine Professor op latere leeftijd. Want zo heet in de Transactionele Analyse de Volwassene die we als klein kind in ons dragen. De Kleine Professor probeert in die levensfase de wereld om ons heen te begrijpen en te hanteerbaar te maken. En met succes. Zeker voor kinderen in een onveilige opvoedingssituatie zorgt de Kleine Professor voor bescherming. De Kleine Professor zoekt overlevingsstrategieën om onveilige situaties te vermijden. De Kleine Professor zorgt ervoor dat je als kind de goede besluiten neemt.
Wie geluk heeft, zal zijn Kleine Professor geleidelijk ontgroeien. Maar soms is hij hardnekkig en vasthoudend. Hij fluistert je nog steeds in wat je wel en niet moet doen. Niet per se hoorbaar, we hebben het over een onbewuste interne dialoog. Om jezelf goed te kunnen presenteren is het belangrijk om dat te ontdekken en te erkennen. Want natuurlijk: vroeger had hij een belangrijke rol. Kinderen verkeren immers vaak niet in de positie om zich tegen hun ouders te verzetten. Uit liefde of juist uit angst voor hun opvoeders geven ze zo nodig een deel van zichzelf op. Maar dat was toen. Als volwassene wordt het hoog tijd om de Kleine Professor te bedanken voor bewezen diensten en hem vervolgens bij te zetten in de vitrine met jeugdherinneringen.


Diverse deelnemers maken in onze trainingen een begin met dat afscheid. Soms gaat dat bijna vanzelf als het kwartje is gevallen en de Kleine Professor is ontmaskerd. Soms is er wat meer tijd voor nodig. Maar ook dan is er vaak al de opluchting over een inzicht waardoor alles op zijn plek valt. Niet dat de deelnemers aan de trainingen voornamelijk zwakke broeders zijn. Integendeel, het zijn meestal mensen die bereid zijn te onderzoeken welke factoren hen beperken in het zelfbewust naar buiten treden. Tegelijkertijd zijn ze moedig genoeg om daarvoor eerst nog even de weg naar binnen moeten inslaan. Juist omdat ze verder willen.


Eva was daarvan een prachtig voorbeeld. We ontdekten dat haar Kleine Professor nog steeds commandeerde: ‘pas je aan; zeg niet wat je voelt of vindt, dat doen meisjes niet!’ Ze kon het elastiekje diezelfde dag nog doorknippen. Haar afsluitende presentatie was weergaloos.

 

| Rubriek Persoonlijke profilering

Eén man, zes fotografen

06 januari 2016

Eén beeld zegt meer dan duizend woorden, luidt de tegeltjeswijsheid. Dat de werkelijkheid gecompliceerder is blijkt uit dit filmpje, waarin zes fotografen ieder de opdracht krijgen een bepaald model zodanig vast te leggen dat diens karakter helder over het voetlicht komt. Wat de fotografen niet weten is dat ieder van hen vooraf een andere beschrijving heeft gekregen van het model. Levert dat significant andere portretten op? En zo ja: is er een link met het Pygmalioneffect (“When we expect certain behaviors of others, we are likely to act in ways that make the expected behavior more likely to occur.”; Rosenthal and Babad, 1985)? En bovendien: is dat dan alleen maar verrassend of heb je er ook iets aan voor de manier waarop je jezelf presenteert?
Kijk het filmpje en lees daarna nog even verder over de mogelijke implicaties voor overtuigend presenteren.

Stel je voor!
De meeste (lees bijna alle) klanten in onze trainingen vergeten bij een presentatie zichzelf goed te introduceren bij hun publiek. Doodzonde want juist in die eerste minuten vormen luisteraars zich een beeld van de spreker en het onderwerp. Mensen luisteren graag naar een expert. Maar als je je niet voorstelt weten mensen niet dat je dat bent.
Bovendien voorkom je ruis door jezelf voor te stellen. Onlangs was ik op een bruiloft waar iemand een toespraak hield. Een heel verhaal over de bruid, een vriendin, een reeks voorvallen, maar wie was die man? Dat vroeg ik mij de hele tijd af. Uiteindelijk bleek het de zwager van de vriendin te zijn. Te laat: ik had een deel van de boodschap gemist omdat ik de aangedragen informatie niet goed kon plaatsen.
Een deel van het probleem is dit: veel mensen zijn bang dat ze opschepperig overkomen als ze hun presentatie beginnen met een overzicht van hun positie en hun ervaring. Overbodig! Je helpt de luisteraar er juist mee. Die begrijpt dan meteen waarom jij daar staat en waarop je verhaal is gebaseerd. Jij bent immers de deskundige.
Die beeldvorming heb je dus in eigen hand. Zoals de fotografen zich bij het portretteren lieten leiden door de informatie vooraf, zo kun je als spreker je imago beïnvloeden door zelf even te vertellen wat je status is. Dat voorkomt dat ze tijd verdoen met gissen, of zich een verkeerd beeld van je vormen.

| Rubriek Presenteren

Pagina 1 van 4